Chùa Đậu Thường Tín Hà Nội: Ngôi Cổ Tự Linh Thiêng Với Tượng Nhục Thân Bất Tử

Chùa Đậu Thường Tín Hà Nội là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất của vùng đất Thủ đô. Nằm ở xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, ngôi chùa này không chỉ là một di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia mà còn là nơi lưu giữ một báu vật vô giá: hai pho tượng nhục thân của các vị thiền sư đắc đạo. Sự độc đáo này đã khiến chùa Đậu trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách và phật tử thập phương.

Lịch sử và truyền thuyết về chùa Đậu Thường Tín

Chùa Đậu, tên chữ là Thành Đạo Tự, còn được biết đến với tên gọi dân gian là chùa Vua, chùa Bà. Theo các tài liệu cổ, chùa được xây dựng từ khoảng thế kỷ thứ 3, vào thời Sĩ Nhiếp làm Thái thú Giao Châu. Trải qua nhiều lần trùng tu, kiến trúc hiện nay mang đậm dấu ấn của thời Lê Trung Hưng và Nguyễn.

Tên gọi “chùa Đậu” gắn liền với một truyền thuyết lưu truyền trong dân gian. Tương truyền, vào một năm hạn hán kéo dài, cây cối khô héo, dân làng khốn khổ. Bỗng nhiên có một vị sư xuất hiện, dùng phép thuật cầu mưa. Sau khi cơn mưa lớn đổ xuống, cứu sống muôn loài, vị sư hóa thân thành một cây đậu (cây đa) lớn. Để tưởng nhớ công ơn, dân làng đã lập chùa và gọi là chùa Đậu. Một cách lý giải khác cho rằng tên chùa bắt nguồn từ việc nơi đây thờ Phật Pháp Vũ, vị Phật mang mưa đến cho mùa màng tươi tốt.

Kiến trúc độc đáo của chùa Đậu Hà Nội

Kiến trúc chùa Đậu Thường Tín mang phong cách “nội công ngoại quốc” truyền thống, được bố cục trên một khu đất rộng. Cổng chùa là một gác chuông hai tầng tám mái uy nghi. Qua sân gạch rộng là đến tiền đường, thiêu hương và thượng điện. Các công trình phụ như nhà tổ, hành lang, lầu bia cũng được bố trí hài hòa.

Nét đặc sắc nhất trong kiến trúc chùa Đậu chính là hệ thống chạm khắc gỗ tinh xảo. Các đầu dư, bẩy, ván nong đều được chạm trổ hình rồng, phượng, hoa lá cách điệu với đường nét mềm mại, sống động, thể hiện trình độ điêu luyện của nghệ nhân xưa. Mái chùa lợp ngói mũi hài, bốn góc đao cong vút tạo nên vẻ thanh thoát.

Báu vật nhục thân bất tử tại chùa Đậu

Điều làm nên danh tiếng và sự linh thiêng của chùa Đậu Thường Tín chính là việc nơi đây lưu giữ hai pho tượng nhục thân của hai vị thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường. Đây là hiện tượng hiếm có trong Phật giáo Việt Nam và thế giới.

Theo văn bia và truyền thuyết, thiền sư Vũ Khắc Minh (thế kỷ 17) khi cảm thấy sắp viên tịch đã ngồi vào trong một khám gỗ, tụng kinh niệm Phật rồi an nhiên thị tịch. Sau 100 ngày, các đệ tử mở khám ra thì thấy thi thể của ngài không hề phân hủy, da dẻ vẫn hồng hào. Tín đồ phật tử cho rằng ngài đã đắc đạo, nên đã dùng sơn ta, mùn cưa và giấy bản để phủ lên, tạo thành một lớp bọc bên ngoài, tôn thờ như một pho tượng sống. Người kế tục sự nghiệp của ngài là thiền sư Vũ Khắc Trường cũng tu hành đắc đạo và được tôn tạo nhục thân tương tự.

Quy trình tạo tượng nhục thân và giá trị văn hóa

Quy trình tạo tượng nhục thân là một kỹ thuật đặc biệt, kết hợp giữa yếu tố tâm linh và nghệ thuật. Thi thể của các vị thiền sư được giữ nguyên trong tư thế thiền định. Các nghệ nhân sẽ dùng các vật liệu tự nhiên như đất, sơn ta, giấy bản, mùn cưa pha với nhựa cây để tạo thành một lớp hỗn hợp phủ lên toàn bộ thi thể. Lớp này vừa có tác dụng bảo vệ, vừa là chất liệu để tạo hình khuôn mặt, áo cà sa với đường nét chân thực.

Giá trị của hai pho tượng nhục thân tại chùa Đậu là vô cùng to lớn. Về mặt tôn giáo, đây là minh chứng cho sự tu hành đắc đạo, đạt đến cảnh giới giải thoát. Về mặt văn hóa và lịch sử, đây là di sản độc nhất vô nhị, phản ánh tín ngưỡng, kỹ thuật và nghệ thuật của người Việt cách đây hàng trăm năm. Về mặt khoa học, hiện tượng nhục thân bất tử vẫn là một đề tài cần được nghiên cứu sâu hơn.

Hướng dẫn chi tiết hành trình đến chùa Đậu Thường Tín

Chùa Đậu tọa lạc tại thôn Gia Phúc, xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, cách trung tâm Hà Nội khoảng 25km về phía Nam. Hành trình di chuyển khá thuận tiện.

• Phương tiện cá nhân: Từ trung tâm Hà Nội, di chuyển theo quốc lộ 1A cũ (đường Giải Phóng kéo dài) về phía Nam. Đến thị trấn Thường Tín, rẽ phải vào đường tỉnh lộ 70, đi khoảng 3km là đến xã Nguyễn Trãi. Chùa nằm ngay cạnh đường, có biển chỉ dẫn rõ ràng.
• Phương tiện công cộng: Du khách có thể bắt các tuyến xe buýt từ bến xe Giáp Bát hoặc bến xe Yên Nghĩa đi qua khu vực Thường Tín, sau đó đi xe ôm hoặc taxi vào chùa.

Chùa mở cửa đón khách tham quan và hành lễ tất cả các ngày trong tuần, từ sáng sớm đến chiều tối. Không có quy định về phí vào cửa, du khách có thể công đức tùy tâm để góp phần giữ gìn di tích.

Những lưu ý quan trọng khi tham quan chùa Đậu

Để chuyến hành hương về chùa Đậu Thường Tín Hà Nội được trọn vẹn và trang nghiêm, du khách cần lưu ý một số điểm sau.

• Trang phục: Nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo, ưu tiên áo dài tay, quần dài hoặc váy dài qua gối. Tránh mặc quần áo quá ngắn, hở hang hoặc in hình phản cảm.
• Hành xử: Giữ trật tự, nói năng nhỏ nhẹ, không cười đùa lớn tiếng trong khu vực chính điện, nơi đặt nhục thân. Thực hiện đúng các quy định về thắp hương, lễ bái.
• Bảo tồn di tích: Tuyệt đối không chạm tay vào các pho tượng, di vật cổ. Không viết, vẽ hoặc làm bất cứ hành động nào có thể làm hư hại kiến trúc, hiện vật của chùa.
• An toàn: Chú ý an toàn cá nhân và tài sản, đặc biệt trong các dịp lễ hội đông người. Tuân thủ hướng dẫn phòng cháy chữa cháy.

Lễ hội và sinh hoạt văn hóa tại chùa Đậu

Chùa Đậu là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của địa phương. Hàng năm, chùa tổ chức lễ hội chính vào ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch, trùng với ngày khai hạ, và kéo dài đến hết ngày 10. Lễ hội tưởng niệm ngày viên tịch của thiền sư Vũ Khắc Minh.

Trong những ngày lễ hội, du khách sẽ được chứng kiến nhiều nghi thức trang trọng như lễ rước nước, lễ dâng hương, lễ tế. Phần hội có các trò chơi dân gian như đấu vật, cờ người, chọi gà, hát chèo, hát văn… tạo nên không khí vừa linh thiêng vừa vui tươi, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Các điểm tham quan du lịch kết hợp gần chùa Đậu

Sau khi tham quan chùa Đậu Thường Tín, du khách có thể kết hợp khám phá thêm một số địa điểm lân cận để làm phong phú thêm hành trình.

Câu hỏi thường gặp về chùa Đậu Thường Tín Hà Nội

Chùa Đậu có từ bao giờ và tại sao có tên gọi như vậy?

Chùa Đậu được xây dựng từ rất sớm, khoảng thế kỷ thứ 3. Tên gọi “chùa Đậu” gắn với truyền thuyết vị sư hóa thân thành cây đậu sau khi cầu mưa cứu dân, hoặc do chùa thờ Phật Pháp Vũ – vị Phật mang mưa cho mùa màng.

Nhục thân tại chùa Đậu là gì và có thật không?

Nhục thân là thi thể không phân hủy của các vị thiền sư tu hành đắc đạo. Chùa Đậu lưu giữ hai pho tượng nhục thân có thật của thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường từ thế kỷ 17, đã được khoa học kiểm chứng và công nhận là di sản vô giá.

Đến chùa Đậu vào thời gian nào là đẹp nhất?

Du khách có thể đến chùa Đậu quanh năm. Tuy nhiên, nếu muốn trải nghiệm không khí lễ hội nhộn nhịp, nên đến vào dịp đầu xuân, từ mùng 8 đến 10 tháng Giêng âm lịch. Các ngày rằm, mùng một hàng tháng cũng là thời điểm nhiều phật tử về lễ chùa.

Chùa Đậu có dịch vụ hướng dẫn tham quan không?

Tại chùa thường có các sư, các vãi hoặc tình nguyện viên am hiểu về lịch sử chùa sẵn sàng giới thiệu cho du khách. Đối với các đoàn khách đông hoặc có nhu cầu tìm hiểu chuyên sâu, nên liên hệ trước với ban quản lý di tích.

Du khách có thể thực hiện các nghi lễ cầu an, cầu siêu tại chùa Đậu không?

Hoàn toàn có thể. Chùa Đậu là nơi sinh hoạt tín ngưỡng bình thường. Du khách và phật tử có thể đến làm lễ cầu an cho gia đình, cầu siêu cho người đã khuất. Tốt nhất nên trao đổi trực tiếp với các nhà sư trụ trì tại chùa để được hướng dẫn cụ thể về nghi thức.

Kết luận

Chùa Đậu Thường Tín Hà Nội không chỉ đơn thuần là một công trình kiến trúc cổ. Đây là một tổng thể hài hòa giữa giá trị lịch sử, văn hóa, tôn giáo và nghệ thuật. Sự hiện diện của hai pho tượng nhục thân bất tử đã nâng tầm ý nghĩa và sức hút của ngôi chùa, biến nơi đây thành một chứng tích sống động về khả năng tu tập và đức tin của con người. Một chuyến hành hương về chùa Đậu chắc chắn sẽ mang lại cho du khách những trải nghiệm tâm linh sâu sắc và những hiểu biết quý giá về di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của dân tộc.