Trong mấy ngày qua, hình ảnh về buổi lễ “sớt bát cúng dường” tại chùa Ba Vàng (Quảng Ninh) nhân ngày Vu lan đã khiến dư luận xôn xao. Sự việc không chỉ gây tranh cãi về tính phù hợp của nghi lễ mà còn phơi bày mâu thuẫn nội bộ trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về sự kiện cúng dường chùa Ba Vàng, phân tích các luồng ý kiến, phản ứng của chính quyền và ý nghĩa tôn giáo đằng sau.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cúng Thái Tuế 2026 Đầy Đủ & Chi Tiết Nhất Cho 6 Tuổi Phạm Hạn
Tóm tắt sự kiện cúng dường chùa Ba Vàng
Vào ngày Vu lan năm nay, chùa Ba Vàng do Đại đức Thích Trúc Thái Minh làm trụ trì đã tổ chức nghi lễ “sớt bát cúng dường”. Trong video được đăng tải, các sư và phật tử liên tục gom tiền cúng dường từ người tham dự. Hình ảnh này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kích hoạt làn sóng chỉ trích vì cho rằng việc nhận tiền trong ngày báo hiếu là phản cảm, không phù hợp với tinh thần khất thực truyền thống. Sự việc còn trở nên phức tạp khi các thượng toạ trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam công khai đối đầu trên mạng, và chính quyền địa phương sau đó can thiệp bằng yêu cầu gỡ bỏ video.
Có thể bạn quan tâm: Cá Chép Cúng Ông Táo: Từ Tín Ngưỡng Đến Lời Khuyên Sức Khỏe
Bối cảnh và diễn biến sự kiện
Ngày Vu lan là lễ lớn trong Phật giáo, nhằm báo hiếu công đức cha mẹ và tổ tiên. Truyền thống phổ biến là các chùa tổ chức nghi thức khất thực, nơi phật tử đi xin thức ăn và sau đó chia sẻ với người nghèo, thể hiện tinh thần từ bi và hòa hợp. Tuy nhiên, tại chùa Ba Vàng, nghi lễ được tổ chức dưới dạng “sớt bát cúng dường” với hình ảnh nhiều người liên tục nhận tiền từ phật tử. Điều này ngay lập tức gây tranh cãi, bởi nhiều người cho rằng khất thực chỉ nên nhận thức ăn, không nhận tiền, và việc làm này trong ngày báo hiếu là đi ngược lại ý nghĩa thực sự của lễ Vu lan.
Sự kiện vượt ra ngoài phạm vi tôn giáo khi các báo cáo truyền thông nhà nước và mạng xã hội đưa tin, dẫn đến sự vào cuộc của chính quyền địa phương. Thành phố Uông Bí đã thành lập đoàn kiểm tra và yêu cầu chùa Ba Vàng gỡ bỏ các video gây tranh cãi. Đồng thời, vụ việc cũng hé lộ những khía cạnh về quản lý tôn giáo tại Việt Nam, khi chùa Ba Vàng không nằm dưới sự quản lý trực tiếp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam mà do chính quyền địa phương giám sát.
Có thể bạn quan tâm: Làm Thế Nào Để Thực Hiện Bài Cúng Hoá Vàng Năm 2026?
Các quan điểm trái chiều
Quan điểm phê phán
Nhiều phật tử và chuyên gia tôn giáo cho rằng nghi lễ cúng dường tại chùa Ba Vàng là không phù hợp. Một phật tử có pháp danh Quãng Thiện bày tỏ quan điểm mạnh mẽ, nhấn mạnh rằng Vu lan là ngày báo hiếu, mọi hoạt động phải xoay quanh việc phục vụ hiếu sự. Bà phân tích sâu về khái niệm “khất thực”: “Khất” nghĩa là xin, “thực” nghĩa là ăn, nên hành khất chỉ để xin thức ăn, không phải tiền. Việc nhận tiền trong khất thực là sai nguyên tắc, bởi tiền không ăn được, và nếu người cho tiền thì không được phép nhận.
Quãng Thiện còn chỉ trích việc trụ trì chùa Ba Vàng Thích Trúc Thái Minh từng dính vào vụ “Oan gia trái chủ” năm 2026, nơi người ta gọi vong, nhập hồn và yêu cầu đóng góp tiền công đức. Bà cho rằng, với thành tích đó, các hoạt động hiện tại của chùa Ba Vàng đánh mất niềm tin. Bà cũng bác bỏ lập luận rằng cúng dường phục vụ an sinh xã hội: “Từ bao giờ mà những người tu hành có trách nhiệm phải đóng góp tài chính để lo an sinh xã hội! Cái mà các bậc chân tu cần đóng góp, quý báu hơn vàng bạc nữa là trau dồi trí tuệ và tôn trọng sự thật.”
Quan điểm bảo vệ
Một Đại đức có pháp danh P.T, tu tập tại một ngôi chùa trực thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có góc nhìn khác. Ông cho rằng nghi lễ cúng dường ở chùa Ba Vàng là sự lai giữa nghi thức truyền thống và tân thời, khi nhiều người hiện nay có xu hướng cúng tiền hơn là thức ăn. Ông nhận định sự chỉ trích có thể bị ảnh hưởng bởi định kiến sẵn có với Thích Trúc Thái Minh sau vụ “Oan gia trái chủ”. “Thực ra tôi thấy nó cũng không có gì đâu là phản cảm. Tôi nghĩ là một số người có sẵn thành kiến với thầy Thái Minh,” ông nói.
Ông P.T cũng phân tích về sự đối co giữa Thượng toạ Thích Nhật Từ và Thích Trúc Thái Minh. Theo ông, Thích Nhật Từ giống như “người phát ngôn” của Giáo hội Phật giáo Việt Nam miền Nam, nên khi có scandal, ông buộc phải lên tiếng. “Cụ Nhật Từ có cái khó của cụ. Cụ giống như là người phát ngôn của Giáo hội Phật giáo ở khu vực miền Nam. Bây giờ chùa Ba Vàng đang tạo ra một cái scandal, chịu sự chỉ trích của người đời. Người ta đặt một dấu chấm hỏi là cái sự việc đó đúng hay sai, thì cụ Nhật Từ đang nằm trong một thế kẹt là buộc phải giải thích,” ông nhận định.
Có thể bạn quan tâm: Hôm Nay Ngày Gì Mà Cúng? Tổng Hợp Ngày Cúng Lễ Quan Trọng Trong Năm
Phản ứng từ Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Sau khi video lan truyền, Thượng toạ Thích Nhật Từ, Phó Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM, phát biểu rằng việc cúng dường như ở chùa Ba Vàng là “không phù hợp” và “cần tránh hiện tượng tương tự”. Phản ứng này khiến Thích Trúc Thái Minh đăng tải bài viết trên Facebook với tiêu đề “Thượng tọa Thích Nhật Từ nên nhìn lại chính mình trước khi phê phán chùa Ba Vàng”. Trong bài viết, ông dẫn lại những lần Thích Nhật Từ từng đi khất thực và từng phát biểu khuyến khích cúng dường bằng tiền, đồng thời chất vấn: “tại sao Thượng toạ Thích Nhật Từ lại thất thường như vậy, phản bội chính mình và truyền thống khất thực tùy thí đắc thọ của Phật giáo?”
Sự đối co công khai giữa hai thượng toạ trên mạng xã hội là điều hiếm có ở Việt Nam, phản ánh mâu thuẫn nội bộ trong Giáo hội. Đến ngày 19/8, Hòa thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có phát ngôn chính thức khẳng định hoạt động cúng dường ở chùa Ba Vàng là “chưa chuẩn”. Ông cũng tiết lộ chùa Ba Vàng không thuộc quản lý của Giáo hội Phật giáo Việt Nam mà do chính quyền địa phương trực tiếp quản lý.
Sự can thiệp của chính quyền
Ngay sau khi video xuất hiện, ngày 16/8, UBND thành phố Uông Bí (Quảng Ninh) thành lập đoàn kiểm tra hoạt động tôn giáo tại chùa Ba Vàng. Đoàn kiểm tra kết luận việc “sớt bát cúng dường” được tổ chức đúng pháp luật, nhưng các hình ảnh, video đăng trên mạng xã hội gây nhiều tranh cãi. Do đó, UBND thành phố yêu cầu chùa Ba Vàng gỡ bỏ những video có “hình ảnh sư nhận tiền phản cảm ở lễ Vu lan” và tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo trên địa bàn. Phía chùa Ba Vàng cho biết đã tiếp thu ý kiến và đồng ý gỡ bỏ video.
Theo Đại đức P.T, sự can thiệp này phản ánh thực tế rằng mọi hoạt động tôn giáo ở Việt Nam đều bị kiểm soát và giám sát. “Chắc chắn là mọi hoạt động của mình đều bị kiểm soát và giám sát từ chính quyền, không thể thoát được. Ví dụ như khi tổ chức lễ Vu lan thì mình phải luôn luôn mời chính quyền và khi họ ra về thì mình vẫn phải có phong bì cho họ,” ông chia sẻ. Ông còn cho biết, nếu hoạt động không gây chú ý thì các tu sĩ vẫn có thể sinh hoạt tôn giáo bình thường.
Ý nghĩa tôn giáo và vấn đề quản lý tôn giáo
Sự kiện cúng dường chùa Ba Vàng không chỉ là tranh cãi về nghi lễ mà còn dẫn đến câu hỏi lớn về quản lý tôn giáo tại Việt Nam. Dự thảo sửa đổi Luật Tín ngưỡng tôn giáo đang được lấy ý kiến bị cho là có những điều khoản bóp nghẹt tự do tôn giáo, như quy định các cơ sở tôn giáo phải thông báo trước một năm về mọi sinh hoạt tôn giáo dự trù, và các chức sắc phải được cơ quan nhà nước thông qua. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự kiểm soát ngày càng chặt chẽ.
Đại đức P.T còn tiết lộ một góc nhìn sâu hơn: Giáo hội Phật giáo Việt Nam được coi là “cánh tay đắc lực” của ban Tuyên giáo. Ông kể lại khi tham dự Đại hội Chức sắc Tôn giáo, quan chức nhà nước nói rằng phải thực hiện “đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết các tôn giáo” và tất cả tôn giáo là thành phần không thể tách rời của bộ máy chính trị. “Người ta đưa mình lên cao lắm! Nhưng mà thực ra thầy biết là người ta đưa mình lên như vậy chỉ để kiểm soát tất cả hoạt động của mình thôi,” ông nói.
Tín đồ tôn giáo lâu nay bị chính quyền coi là thành phần nhạy cảm vì họ vừa đông, vừa sẵn sàng nghe theo lãnh đạo tinh thần. Do đó, chính sách nhà nước là vừa đề cao vai trò tôn giáo, vừa tăng cường kìm kẹp. Sự kiện chùa Ba Vàng một lần nữa cho thấy sự giằng co giữa mong muốn tự do hành đạo và sự kiểm soát của nhà nước.
Kết luận
Sự kiện cúng dường chùa Ba Vàng đã trở thành tâm điểm tranh cãi, phơi bày những mâu thuẫn sâu sắc trong cộng đồng Phật giáo Việt Nam giữa truyền thống và hiện đại, giữa tự do tôn giáo và sự quản lý nhà nước. Từ cách thức tổ chức nghi lễ đến phản ứng của các thượng toạ và sự can thiệp của chính quyền, tất cả đều góp phần vào câu chuyện phức tạp về tôn giáo trong xã hội Việt Nam đương đại. Để hiểu rõ hơn về các vấn đề tôn giáo và xã hội, bạn có thể tìm hiểu thêm tại soctrangtourism.vn.
Cập Nhật Lúc Tháng 2 10, 2026 by Xuân Hoa
