Sóc Trăng – vùng đất bình yên ở hạ lưu sông Hậu, nổi tiếng với sự giao thoa văn hóa đặc sắc của ba dân tộc Kinh – Khmer – Hoa. Nơi đây không chỉ có những ngôi chùa độc đáo hay lễ hội rộn ràng mà còn ẩn chứa những trang sử hào hùng của một thời đạn bom. Nổi bật giữa không gian văn hóa ấy là Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng – một chứng nhân lịch sử sừng sững giữa rừng tràm Mỹ Phước. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào lịch sử hình thành, khám phá kiến trúc độc đáo và cung cấp cẩm nang chi tiết để bạn có một chuyến “về nguồn” đầy ý nghĩa tại di tích cấp Quốc gia này.
Tổng quan về Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng
Nằm ẩn mình giữa đại ngàn tràm xanh bạt ngàn ở xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng (còn gọi là Căn cứ Mỹ Phước) là minh chứng hùng hồn cho ý chí quật cường của quân và dân Sóc Trăng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là một địa điểm tham quan đơn thuần mà là biểu tượng của lòng dân và sức mạnh của một thế hệ cách mạng kiên trung.
Nơi đây đã từng là trung tâm đầu não chỉ huy của Tỉnh ủy, là nơi nuôi dưỡng ngọn lửa cách mạng, đào tạo cán bộ và là nơi diễn ra hàng nghìn cuộc họp quan trọng. Với giá trị lịch sử to lớn, ngày 16/6/1992, khu di tích đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử Cách mạng cấp Quốc gia. Chuyến tham quan không chỉ giúp ta hiểu rõ hơn về quá khứ hào hùng mà còn là cơ hội để chiêm nghiệm giá trị của hòa bình hôm nay.
Lịch sử hình thành và vai trò chiến lược
Từ vùng “rừng thiêng nước độc” đến pháo đài xanh
Trước năm 1945, khu vực Mỹ Phước hiện nay là một vùng đất hoang vu, được bao bọc bởi rừng tràm nguyên sinh rậm rạp và hệ thống kênh rạch chằng chịt. Địa hình phức tạp, hiểm trở cùng với muỗi mòng, thú dữ khiến nơi đây gần như biệt lập. Tuy nhiên, chính sự khắc nghiệt này đã trở thành lá chắn tự nhiên hoàn hảo cho lực lượng cách mạng.
Khi thực dân Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ năm 1945, yêu cầu cấp bách đặt ra là phải tìm một địa điểm an toàn để bảo toàn lực lượng và xây dựng cơ quan đầu não. Nhận thấy địa thế “tiến có thể đánh, lui có thể giữ” của rừng tràm Mỹ Phước, Tỉnh ủy Sóc Trăng đã quyết định chọn nơi đây làm căn cứ địa. Bằng bàn tay khai phá của các chiến sĩ và sự đùm bọc của nhân dân, từ một vùng hoang vu, Mỹ Phước đã trở thành “pháo đài xanh” bất khả xâm phạm. Những tán tràm dày che mắt máy bay địch, hệ thống kênh rạch trở thành đường hào tự nhiên giúp quân ta cơ động linh hoạt.
Vai trò đầu não trong hai cuộc kháng chiến
Trong suốt 30 năm trường kỳ (1945–1975), Căn cứ Mỹ Phước đóng vai trò như trái tim của phong trào cách mạng Sóc Trăng. Đây là nơi Tỉnh ủy đưa ra những nghị quyết, chỉ thị bước ngoặt lãnh đạo quân dân vượt qua giai đoạn cam go nhất.
Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, khi chiến tranh leo thang ác liệt với chiến lược “Tìm diệt”, căn cứ vẫn đứng vững như thành đồng. Dù hứng chịu hàng ngàn tấn bom đạn và chất độc hóa học, nhưng với sự che chở của rừng tràm và lòng dân, cơ quan Tỉnh ủy được bảo vệ an toàn tuyệt đối. Nơi đây là nơi đào tạo cán bộ, trung chuyển vũ khí và lương thực quan trọng cho các mặt trận.
Kiến trúc và hệ thống công trình đặc trưng
Hội trường Tỉnh ủy: Biểu tượng của sự kiên cường
Tâm điểm của khu di tích là Hội trường Tỉnh ủy – nơi chứng kiến những quyết sách lịch sử. Ban đầu, hội trường được dựng đơn sơ bằng cột tràm, mái lá dừa nước. Đến năm 1968, trước yêu cầu chiến sự ác liệt, hội trường được xây dựng kiên cố hơn.
Công trình được làm bằng gỗ đầu vuông chắc chắn, mái lợp lá chẻ dày chống dột và giảm sát thương mảnh bom. Hội trường dài khoảng 20m, rộng 4m, cao 4,7m, chia làm 5 gian liên thông. Điểm đặc biệt là hệ thống phòng thủ tích hợp bên trong: hai bên hông có 4 căn hầm trú ẩn bằng bê tông cốt thép, sẵn sàng cho các tình huống báo động khẩn cấp. Sự kết hợp giữa kiến trúc truyền thống và công sự chiến đấu thể hiện tư duy quân sự sắc bén của cha ông.
Hệ thống hầm ngầm và lán trại
Cách hội trường 300m là khu vực bí mật với hai hầm ngầm kiên cố, nơi ẩn nấp của lãnh đạo chủ chốt. Các hầm được thiết kế kỹ thuật cao, chịu được sức ép bom lớn, có hệ thống thông hơi, kho dự trữ lương thực, nước uống và y tế, đủ cho 10–13 người sinh hoạt nhiều ngày khi bị bao vây.
Bên cạnh đó, khu căn cứ còn có hàng trăm lán trại của các ban, ngành (Ban Tuyên huấn, Ban Binh vận, Ban An ninh…) bố trí rải rác dưới tán rừng tràm. Những con đường mòn và kênh rạch nhỏ kết nối các lán trại, tạo thành một “mê cung” khiến địch khó phát hiện.
Đền tưởng niệm và Nhà trưng bày
Từ năm 2007–2009, UBND tỉnh Sóc Trăng tôn tạo nhiều hạng mục quan trọng. Đền tưởng niệm là công trình uy nghiêm, khắc tên hơn 14.000 liệt sĩ của tỉnh Sóc Trăng. Đây là nơi du khách tỏ lòng thành kính trước sự hy sinh của các thế hệ cha anh.
Nhà trưng bày lưu giữ hơn 400 hình ảnh, tư liệu và hiện vật gốc: máy đánh chữ, đèn bão, bi đông nước, vũ khí thô sơ… Mỗi hiện vật là một câu chuyện sống động tái hiện cuộc sống gian khổ nhưng lạc quan của người chiến sĩ. Du khách còn được tham quan các mô hình phục dựng cảnh sinh hoạt, chiến đấu, trạm quân y, trường học trong rừng, giúp hình dung rõ nét về một “xã hội thu nhỏ” kiên cường.
Hành trình di chuyển đến Khu di tích
Di chuyển bằng đường bộ
Đây là phương án phổ biến và thuận tiện nhất. Từ trung tâm thành phố Sóc Trăng, bạn di chuyển theo Quốc lộ 1A hướng về Bạc Liêu khoảng 20km. Khi đến gần chợ Nhu Gia, chú ý quan sát bên tay phải sẽ thấy bảng chỉ dẫn lớn ghi lối vào Khu di tích.
Từ ngã rẽ này, tiếp tục hành trình khoảng 16km trên đường nhựa phẳng lì. Càng đi sâu, không khí càng trong lành, mát mẻ. Cung đường này không chỉ dẫn lối về lịch sử mà còn là cơ hội ngắm nhìn cánh đồng lúa bạt ngàn và xóm làng yên ả của huyện Mỹ Tú.
Di chuyển bằng đường thủy
Nếu muốn trải nghiệm đậm chất miền Tây sông nước, bạn có thể thuê cano hoặc thuyền máy từ bến tàu trung tâm thành phố. Hành trình xuôi theo kênh 30/4, rẽ vào kênh Quản lộ Phụng Hiệp để đến xã Mỹ Phước.
Du khách sẽ len lỏi qua rặng dừa nước xanh mướt, ngắm nhìn cuộc sống sinh hoạt thường nhật hai bên bờ sông. Cảm giác ngồi trên thuyền, nghe tiếng sóng vỗ và hít thở gió sông lồng lộng sẽ mang lại kỷ niệm khó quên. Tuy nhiên, hiện nay đường bộ vẫn được ưu tiên do sự thuận tiện và chủ động về thời gian.
Giá trị văn hóa, giáo dục và du lịch
Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước
Khu di tích đã trở thành “trường học thực tế” sinh động cho thế hệ trẻ. Mỗi năm, nơi đây đón hàng chục ngàn lượt khách, đặc biệt là học sinh, sinh viên và đoàn viên thanh niên đến tìm hiểu cội nguồn, kết nạp Đảng, Đoàn hoặc tổ chức các hoạt động “về nguồn”. Những bài học lịch sử trở nên sống động, thấm đẫm cảm xúc qua từng hiện vật và không gian thực tế.
Điểm nhấn trong bản đồ du lịch Sóc Trăng
Bên cạnh chùa Dơi, chùa Chén Kiểu hay chùa Som Rong, Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng là mảnh ghép không thể thiếu. Nếu các ngôi chùa mang vẻ đẹp văn hóa tâm linh rực rỡ, thì khu di tích mang lại vẻ đẹp trầm mặc, hào hùng và thiên nhiên hoang sơ.
Sự chuyển mình của Mỹ Phước từ vùng căn cứ bị bom đạn cày xới trở thành xã nông thôn mới trù phú là minh chứng rõ nét cho giá trị hòa bình. Đường xá khang trang, cánh đồng lúa năng suất cao và đời sống ấm no là kết quả của xương máu cha ông đánh đổi.
Cẩm nang tham quan và lưu ý thiết thực
Để chuyến đi trọn vẹn và ý nghĩa, bạn cần trang bị những kinh nghiệm sau:
Trang phục và vật dụng cá nhân
Vì là di tích lịch sử tôn nghiêm và địa hình rừng tràm, bạn nên chọn trang phục lịch sự, kín đáo, gọn gàng. Mang giày thể thao hoặc giày bệt để thuận tiện di chuyển trong rừng và hầm ngầm. Tránh giày cao gót hoặc trang phục rườm rà.
Do đặc thù môi trường rừng ngập nước, khu vực có nhiều muỗi và côn trùng. Hãy chuẩn bị thuốc xịt chống muỗi, kem chống nắng, mũ nón và nước uống cá nhân. Đây là những vật dụng thiết thực giúp bạn thoải mái suốt hành trình tham quan.
Thái độ tham quan và bảo vệ di tích
Giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác bừa bãi để bảo vệ cảnh quan môi trường xanh – sạch – đẹp. Khi vào viếng Đền tưởng niệm, giữ trật tự, trang nghiêm, không đùa giỡn lớn tiếng. Tuân thủ quy định của ban quản lý, không tự ý chạm vào hiện vật trưng bày cần bảo quản đặc biệt.
Thời điểm tham quan lý tưởng
Bạn có thể đến thăm vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên, mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau) thuận tiện hơn cho di chuyển và tham quan ngoài trời. Nếu đi mùa mưa, bạn sẽ cảm nhận rõ vẻ đẹp đặc trưng của rừng tràm mùa nước nổi nhưng cần chú ý đường đi có thể trơn trượt.
Kết hợp lịch trình tham quan
Để chuyến đi thêm phong phú, bạn có thể kết hợp tham quan Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy với các điểm đến lân cận như Vườn cò Tân Long (cách đó không xa), Chùa Chén Kiểu (trên đường về hướng Bạc Liêu) hoặc thưởng thức đặc sản tại chợ Nhu Gia. Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết khác tại soctrangtourism.vn để lên kế hoạch chi tiết.
Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng không chỉ là công trình vật chất mà là tượng đài tinh thần bất diệt, lưu giữ hồn thiêng sông núi và một thời hoa lửa hào hùng. Về thăm Căn cứ Mỹ Phước là về với cội nguồn, để lắng lòng, thấu hiểu giá trị hòa bình và thêm yêu, thêm tự hào về mảnh đất Sóc Trăng kiên trung. Hy vọng bài viết này cung cấp cái nhìn toàn cảnh và chi tiết, giúp bạn lưu ngay địa điểm vào cẩm nang du lịch và lên kế hoạch cho chuyến đi ý nghĩa trong tương lai gần.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 24, 2026 by Xuân Hoa
