Lễ hội Setsubun (節分) là một trong những sự kiện văn hóa truyền thống quan trọng tại Nhật Bản, đánh dấu sự chuyển giao từ mùa đông sang mùa xuân, mang theo ý nghĩa sâu sắc về việc xua đuổi tà ma, điềm xấu của năm cũ và cầu mong những điều tốt lành, may mắn cho năm mới. Lễ hội này thu hút sự quan tâm của nhiều người bởi các nghi thức độc đáo, trong đó nổi bật là hoạt động ném đậu tương rang, cùng với những phong tục ẩm thực và tín ngưỡng đặc sắc khác.
Sau đây, chúng ta hãy cùng khám phá chi tiết về ý nghĩa, nguồn gốc và các hoạt động chính của lễ hội Setsubun, một ngày lễ đặc biệt mang đậm bản sắc văn hóa Nhật Bản.
Lễ hội Setsubun (節分) là gì và Ý nghĩa cốt lõi của nó?
Setsubun, theo nghĩa đen là “sự phân chia mùa”, là một ngày lễ truyền thống của Nhật Bản diễn ra vào đêm trước ngày Risshun (立春) – ngày bắt đầu mùa xuân theo lịch âm. Ý nghĩa cốt lõi của Setsubun xoay quanh việc gạt bỏ những điều không may, tà khí của năm cũ để đón chào một khởi đầu mới tràn đầy năng lượng tích cực và may mắn.
Lễ hội này mang trong mình hai chính: Ngày trước mùa xuân và Xua đuổi tà ma. Đây là thời điểm mọi người tin rằng có thể thanh tẩy bản thân và ngôi nhà khỏi những ảnh hưởng xấu, chuẩn bị đón nhận cầu mong may mắn cho cả năm. Setsubun không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là một lời nhắc nhở về sự tuần hoàn của tự nhiên và tầm quan trọng của việc giữ gìn sự cân bằng, hài hòa.
Có thể bạn quan tâm: Miếu Bà Cô Đà Lạt: Sự Thật, Lịch Sử Và Câu Chuyện Tâm Linh Huyền Bí
Nghi thức Mame-maki (ném đậu) trong lễ hội Setsubun diễn ra như thế nào?
Nghi thức Mame-maki, hay còn gọi là ném đậu tương rang, là hoạt động trung tâm và biểu tượng nhất của lễ hội Setsubun. Nghi thức này được thực hiện với mục đích chính là xua đuổi tà ma và mời thần may mắn vào nhà, mang theo : ném đậu tương, lời hô đặc trưng và xua đuổi tà ma.
Thông thường, người đàn ông lớn tuổi nhất trong gia đình, hoặc người đàn ông trong gia đình đó có tuổi “chưa tốt” (sao xấu) trong năm sẽ là người đảm nhận vai trò ném đậu. Với một nắm đậu tương rang trong tay, người này sẽ bước ra ngoài cửa hoặc ném vào một người được chỉ định, đồng thời hô vang khẩu hiệu quen thuộc: “Oni wa soto! Fuku wa uchi!” (Quỷ đi ra! May mắn vào nhà!). Hành động này tượng trưng cho việc trục xuất mọi tà ma, bệnh tật và những điều xui xẻo ra khỏi nhà, đồng thời mở rộng vòng tay chào đón phúc lộc, sức khỏe và hạnh phúc đến với gia đình trong năm mới. Đậu tương rang được chọn vì tin rằng chúng có khả năng thanh tẩy và xua đuổi tà khí.
Các hoạt động và phong tục đặc trưng khác trong Lễ hội Setsubun tại Nhật Bản?
Có thể bạn quan tâm: Nhà Hàng Không Gian Xưa Huế: Trải Nghiệm Ẩm Thực & Kiến Trúc Cố Đô Đích Thực
Bên cạnh nghi thức ném đậu Mame-maki, lễ hội Setsubun còn ghi dấu ấn bởi nhiều hoạt động và phong tục đặc trưng khác, làm nên sự phong phú và độc đáo cho ngày lễ này. Những được thể hiện rõ nét bao gồm ăn Ehomaki và đeo mặt nạ Oni.
Một trong những phong tục ẩm thực được yêu thích nhất là ăn Setsubun-maki, hay còn gọi là Ehomaki (恵方巻). Đây là một loại cuốn sushi dài, không cắt, được ăn trong im lặng và hướng về phương vị tốt lành của năm đó (Eho). Người ta tin rằng việc ăn Ehomaki theo cách này sẽ mang lại may mắn và sức khỏe dồi dào cho người thưởng thức. Một phong tục khác là trẻ em thường đeo mặt nạ quỷ (Oni), trong khi người lớn sẽ đóng vai quỷ hoặc người ném đậu. Việc đeo mặt nạ quỷ vừa mang tính giải trí, vừa nhắc nhở về tà ma đang bị xua đuổi. Nhiều ngôi chùa và đền thờ Thần đạo trên khắp Nhật Bản cũng tổ chức các lễ hội Setsubun với những buổi lễ cầu an, biểu diễn văn hóa và phát đậu cho du khách.
Khi nào và ở đâu diễn ra Lễ hội Setsubun?
Lễ hội Setsubun là một sự kiện văn hóa được mong đợi và diễn ra đều đặn trên khắp Nhật Bản, với thời điểm và địa điểm quen thuộc. Các chính là ngày 3/2 và trên khắp Nhật Bản.
Theo truyền thống, lễ hội Setsubun thường được tổ chức vào ngày 3 tháng 2 hàng năm, là đêm trước ngày Risshun (立春) – ngày đánh dấu sự bắt đầu của mùa xuân theo lịch âm. Mặc dù ngày Risshun có thể thay đổi đôi chút tùy theo năm, nhưng Setsubun luôn bám sát thời điểm này để thể hiện ý nghĩa chuyển giao mùa. Về địa điểm, Setsubun được cử hành phổ biến trên khắp Nhật Bản, từ các hộ gia đình, trường học đến các đền thờ Thần đạo và chùa Phật giáo lớn nhỏ. Tại các gia đình, nghi thức ném đậu thường được tổ chức ấm cúng. Trong khi đó, tại các đền chùa, lễ hội thường diễn ra quy mô hơn với các hoạt động cộng đồng và biểu diễn văn hóa.
Có thể bạn quan tâm: Khám Phá Vũng Chùa – Đảo Yến: Nơi An Nghỉ Thiêng Liêng Của Đại Tướng Võ Nguyên Giáp
Sự khác biệt và liên hệ giữa Setsubun và Risshun (khởi đầu mùa xuân)
Setsubun và Risshun có mối liên hệ chặt chẽ, tuy nhiên lại mang những ý nghĩa khác biệt rõ rệt. Risshun (立春) là ngày khởi đầu mùa xuân theo lịch âm, đánh dấu thời điểm mà thiên nhiên bắt đầu hồi sinh, cây cối đâm chồi nảy lộc sau một mùa đông dài.
Ngược lại, Setsubun (節分) là ngày trước Risshun, mang ý nghĩa là “tiết phân” hay sự phân chia giữa hai mùa. Nó không chỉ đơn thuần là một ngày trong lịch mà còn là một chuyển giao mùa mang tính biểu tượng. Setsubun tượng trưng cho việc kết thúc năm cũ, gạt bỏ những điều không may và chuẩn bị đón chào sự tươi mới của mùa xuân. Do đó, Setsubun đóng vai trò như một “ngưỡng cửa” tinh thần, giúp mọi người sẵn sàng cho một khởi đầu mới với tâm thế tích cực và hy vọng.
Setsubun có phải là ngày nghỉ lễ chính thức ở Nhật Bản không?
Có thể bạn quan tâm: Bít Tết Ngọc Hiếu Hòa Mã: Review Chi Tiết Địa Chỉ, Thực Đơn & Trải Nghiệm
Setsubun không phải là ngày nghỉ lễ chính thức tại Nhật Bản. Điều này có nghĩa là người dân không được nghỉ làm hoặc nghỉ học theo quy định của pháp luật vào ngày này. Tuy nhiên, đây lại là một sự kiện văn hóa quan trọng và mang ý nghĩa tinh thần lớn lao đối với người dân Nhật Bản.
Mặc dù không phải là ngày nghỉ lễ quốc gia, nhưng Setsubun vẫn được tổ chức rộng rãi và thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân. Các trường học, công ty và cộng đồng thường tổ chức các hoạt động đặc biệt để kỷ niệm ngày lễ này. Sự phổ biến và giá trị văn hóa của Setsubun khiến nó trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Nhật, dù không có quy chế ngày nghỉ chính thức.
Ý nghĩa biểu tượng của đậu tương trong Lễ hội Setsubun
Đậu tương rang đóng vai trò trung tâm trong lễ hội Setsubun, mang theo biểu tượng đậu tương mang ý nghĩa thanh tẩy sâu sắc. Theo quan niệm dân gian Nhật Bản, đậu tương rang được xem là vật phẩm có khả năng thanh lọc và xua đuổi tà ma hiệu quả.
Trong nghi thức Mame-maki, việc ném đậu tương ra ngoài cửa tượng trưng cho hành động “ném bỏ” mọi điều xấu xa, bệnh tật và tai ương. Hạt đậu, với sự nhỏ bé nhưng tràn đầy sức sống, được tin là có thể “đánh bật” những linh hồn quỷ dữ và những nguồn năng lượng tiêu cực. Sau khi xua đuổi tà ma, mọi người sẽ ăn một số lượng hạt đậu tương tương ứng với số tuổi của mình để cầu mong sức khỏe và trường thọ trong năm mới, củng cố thêm ý nghĩa về sự phục hồi và tái sinh.
Lễ hội Setsubun ảnh hưởng như thế nào đến du lịch Nhật Bản?
Lễ hội Setsubun đóng góp một phần quan trọng vào việc thu hút du khách đến Nhật Bản, đặc biệt là vào dịp đầu năm mới, mang đến một trải nghiệm du lịch mùa xuân độc đáo. Sự độc đáo của các nghi thức truyền thống như Mame-maki và ăn Ehomaki, cùng với không khí lễ hội sôi động tại các đền chùa, tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt đối với du khách quốc tế.
Các hoạt động này không chỉ giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa và tín ngưỡng của Nhật Bản mà còn mang đến những kỷ niệm khó quên. Nhiều công ty du lịch đã đưa Setsubun vào các tour du lịch mùa xuân của mình, nhằm mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực và phong phú. Sự quan tâm của du khách đến Setsubun góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Nhật Bản ra thế giới, đồng thời thúc đẩy ngành du lịch địa phương.
Cập Nhật Lúc Tháng 5 4, 2026 by Xuân Hoa
