Việc phát triển hệ thống hàng không quốc gia luôn là một phần quan trọng trong chiến lược kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, bên cạnh các sân bay thương mại lớn, việc tận dụng và nâng cấp các sân bay quân sự hiện có thành sân bay lưỡng dụng (dân dụng và quân sự) đang trở thành hướng đi thiết thực để giải quyết nhu cầu vận tải hàng không, nhất là ở các khu vực chưa có sân bay dân dụng.
Một trong những dự án tiêu biểu là sân bay Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai), đang trong quá trình được nghiên cứu, lập kế hoạch để thực hiện chuyển đổi này. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan toàn diện, chi tiết và cập nhật nhất về quá trình xã hội hóa sân bay quân sự Biên Hòa, từ cơ sở pháp lý, quy hoạch, đến các bước triển khai cụ thể và ý nghĩa kinh tế – quốc phòng.
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Phòng Khám Đa Khoa Medic Nha Trang: Phân Tích Ưu Nhược Điểm Và Trải Nghiệm Thực Tế
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Hành Trình Đạp Xe Từ Tp.hcm Đến Vương Quốc Anh: Một Trải Nghiệm Xuyên Lục Địa Thực Tế
Sân bay Biên Hòa và quá trình xã hội hóa là gì?
Sân bay Biên Hòa là một sân bay quân sự đã hoạt động từ lâu, thuộc phạm vi quản lý của Quân chủng Phòng không – Không quân, Sư đoàn 370, Trung đoàn 935. Trước đây, sân bay này chủ yếu phục vụ nhiệm vụ quân sự, huấn luyện.
“Xã hội hóa” trong bối cảnh này nghĩa là chuyển đổi một phần hoặc toàn bộ hoạt động của sân bay từ mục đích thuần quân sự sang khai thác lưỡng dụng, tức là vừa đáp ứng nhu cầu phòng thủ, an ninh quốc phòng, vừa mở rộng để phục vụ giao thông hàng không dân dụng, như bay chuyến nội địa, khách du lịch, vận tải hàng hóa. Đây là một chính sách tối ưu hóa nguồn lực hạ tầng, tiết kiệm chi phí đầu tư mới, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội cho địa phương và khu vực.
Việc chuyển đổi này không đơn giản là thay đổi tên gọi, mà đòi hỏi một quy trình phức tạp, bao gồm: rà soát, lập quy hoạch chi tiết, xác định ranh giết, bàn giao đất, đánh giá tác động môi trường, xây dựng cơ sở hạ tầng dân dụng (nhà ga, đường cất hạ cánh phù hợp, khu vực an ninh riêng biệt) và thiết lập cơ chế quản lý, khai thác theo mô hình cảng hàng không. Mục tiêu cuối cùng là biến sân bay Biên Hòa thành một cảng hàng không quốc nội hiện đại, an toàn, đóng góp vào mạng lưới sân bay toàn quốc.
Có thể bạn quan tâm: Bánh Canh Cá Lọc: Đánh Giá Toàn Diện Và Top Quán Ngon
Hành trình từ ý tưởng đến quyết định phê duyệt
Quá trình xã hội hóa sân bay Biên Hòa không diễn ra ngay lập tức, mà là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, báo cáo và các văn bản chỉ đạo cấp cao.
Bước khởi đầu: Thành lập Tổ công tác
Tháng 4 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định thành lập Tổ công tác triển khai các sân bay Thành Sơn (tỉnh Ninh Thuận) và Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai). Mục đích của Tổ công tác là tiến hành các hoạt động nghiên cứu, đánh giá khả thi, xác định phương án tối ưu để chuyển đổi hai sân bay quân sự này thành sân bay lưỡng dụng. Đây là bước pháp lý và tổ chức đầu tiên, chính thức hóa ý định của Nhà nước trong việc phát triển hạ tầng hàng không phía Nam.
Báo cáo chuyên môn và đề xuất quy hoạch
Sau khi Tổ công tác được thành lập, Cục Hàng không Việt Nam (thuộc Bộ Giao thông vận tải) đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị tư vấn thực hiện việc rà soát, nghiên cứu bổ sung. Kết quả nghiên cứu được tổng hợp vào báo cáo gửi Bộ GTVT, trong đó đề xuất bổ sung hai cảng hàng không quốc nội Biên Hòa và Thành Sơn vào Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Báo cáo này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bổ sung sân bay Biên Hòa do nhu cầu giao thông hàng không ở Đồng Nai và các tỉnh lân cận (Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa – Vũng Tàu) ngày càng tăng, trong khi các sân bay dân dụng hiện có như Tân Sơn Nhất (TP.HCM) và Long Thành (Đồng Nai, đang xây dựng) dự kiến sẽ quá tải.
Phê duyệt quy hoạch chính thức
Tháng 6 năm 2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong quyết định lịch sử này, Sân bay Biên Hòa chính thức được quy hoạch là sân bay quốc nội phục vụ khai thác lưỡng dụng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhất, cho phép các bộ, ngành và địa phương bắt đầu các thủ tục để triển khai dự án cụ thể.
Có thể bạn quan tâm: Yêu Dân Tộc Việt Nam: Bài Hát Gắn Kết Tình Quê Hương Và Niềm Tự Hào Dân Tộc
Các bước triển khai cụ thể trên thực địa
Sau khi có quy hoạch, công việc chuyển từ nghiên cứu, lập kế hoạch sang hành động thực tế. Ngày 18/9/2026, UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản chỉ đạo quan trọng về việc xây dựng Đề án xã hội hóa, đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) khai thác Cảng hàng không Biên Hòa.
Phân công nhiệm vụ cụ thể
Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai đã giao nhiệm vụ cho một loạt các sở, ban ngành và đơn vị liên quan thực hiện các công việc then chốt:
- Sở Tài nguyên và Môi trường & Sở Giao thông vận tải: Phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, UBND TP Biên Hòa, UBND huyện Vĩnh Cửu làm việc trực tiếp với Quân chủng Phòng không – Không quân, Sư đoàn 370, Trung đoàn 935. Nhiệm vụ của họ là:
- Xác định chính xác ranh giới, diện tích khu đất dự kiến bàn giao cho địa phương để nghiên cứu nâng cấp sân bay Biên Hòa thành sân bay lưỡng dụng.
- Đánh giá hiện trạng các công trình quốc phòng, tài sản trên khu đất dự kiến bàn giao. Đây là bước quan trọng để có phương án bồi thường, hỗ trợ và sắp xếp lại khu vực quân sự.
- Thời hạn: Tất cả các đơn vị được giao nhiệm vụ phải hoàn thành báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 23/9/2026. Điều này cho thấy tính khẩn trương của dự án.
Hướng đến Đề án PPP
Sau khi có kết quả từ các sở, ngành, địa phương và đơn vị quân sự, các bên sẽ cùng nhau nghiên cứu, xây dựng một Đề án tổng thể về việc xã hội hóa và đầu tư sân bay Biên Hòa theo mô hình PPP. Đề án này sẽ trình UBND tỉnh Đồng Nai để thẩm định, sau đó báo cáo và gửi Bộ Giao thông vận tải xem xét, phê duyệt chính thức.
Mô hình PPP là phù hợp vì đây là dự án hạ tầng lớn, cần sự kết hợp giữa ngân sách nhà nước (cho phần quốc phòng, an ninh, quy hoạch) và nguồn lực tư nhân (cho phần xây dựng nhà ga, dịch vụ, khai thác thương mại).
Ý nghĩa và tác động của dự án
Việc chuyển đổi sân bay quân sự Biên Hòa thành sân bay lưỡng dụng mang lại nhiều lợi ích chiến lược.
Về mặt kinh tế – xã hội
- Giải quyết nhu cầu hàng không cho Đồng Nai và vùng phía Nam: Hiện nay, người dân Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước… phải di chuyển xa đến Sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM) để có chuyến bay nội địa. Sân bay Biên Hòa khi đi vào hoạt động sẽ trực tiếp phục vụ hàng triệu người dân trong khu vực, giảm tải cho Tân Sơn Nhất và tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại.
- Thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế: Biên Hòa là trung tâm công nghiệp lớn, có nhiều khu công nghiệp, và là cửa ngõ vào các điểm du lịch như Vũng Tàu, Đà Lạt (qua cao tốc). Một sân bay dân dụng sẽ thu hút đầu tư, thúc đẩy dịch vụ logistics, khách sạn, nhà hàng, và tạo việc làm.
- Tối ưu hóa đầu tư công: Tận dụng sân bay quân sự có sẵn (đường băng, một phần cơ sở hạ tầng) thay vì xây mới một sân bay dân dụng trên một diện tích đất mới, giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng, giải phóng đất cho các mục đích khác.
Về mặt quốc phòng – an ninh
- Duy trì khả năng phòng thủ: Mô hình lưỡng dụng cho phép quân đội vẫn giữ quyền kiểm soát, sử dụng sân bay cho mục đích huấn luyện, di chuyển quân sự khi cần, đảm bảo an ninh khu vực trọng điểm.
- Tăng cường sự hiện diện của Nhà nước: Việc phát triển kinh tế gắn liền với củng cố quốc phòng, tạo ra một khu vực kinh tế – quốc phòng quan trọng.
Về mặt quy hoạch hàng không quốc gia
- Bổ sung cho mạng lưới sân bay: Trong quy hoạch đến 2030, ngoài sân bay quốc tế Long Thành (giai đoạn 1 dự kiến khai thác từ 2026), Việt Nam cần thêm nhiều sân bay quốc nội chất lượng cao. Sân bay Biên Hòa sẽ là một mắt xích quan trọng trong hệ thống, phân bổ hợp lý hành lang hàng không phía Nam.
- Hỗ trợ sân bay quốc tế Long Thành: Khi Long Thành đi vào hoạt động, Biên Hòa có thể đóng vai trò là sân bay dự phòng hoặc phục vụ các chuyến bay nội địa, giúp giảm áp lực cho Long Thành trong giai đoạn đầu.
Thách thức và những điều cần lưu ý
Mọi dự án lớn đều đi kèm thách thức. Việc xã hội hóa sân bay quân sự Biên Hòa cần giải quyết tốt các vấn đề sau:
- Đất đai và giải phóng mặt bằng: Việc xác định ranh giới, bàn giao đất giữa quân đội và địa phương phải thực sự minh bạch, công bằng, có cơ chế bồi thường, hỗ trợ hợp lý cho các hộ dân liên quan (nếu có) và đảm bảo không ảnh hưởng đến nhiệm vụ quốc phòng.
- Nguồn vốn cho PPP: Tìm được nhà đầu tư tư nhân tiềm năng, có năng lực tài chính và kinh nghiệm khai thác sân bay là bài toán không dễ, đòi hỏi sự minh bạch, cơ chế thu hút đầu tư hấp dẫn từ Nhà nước.
- Quy hoạch chi tiết và tác động môi trường: Cần một bản quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc 1/1000 rõ ràng về vị trí nhà ga, đường lăn, khu vực an ninh, khu vực dân dụng. Đồng thời, phải có đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nghiêm túc, đặc biệt về tiếng ồn, môi trường không khí cho khu vực xung quanh.
- Kinh nghiệm quản lý lưỡng dụng: Đây là mô hình mới ở Việt Nam (trừ một số sân bay như Vân Đồn có quân đội tham gia phối hợp). Cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan dân sự (Cảng hàng không) và cơ quan quân sự một cách nhịp nhàng, an toàn tuyệt đối.
Tóm lại và triển vọng tương lai
Sân bay Biên Hòa đang ở trong giai đoạn chuyển mình quan trọng: từ một căn cứ quân sự cứng nhắc trở thành một cảng hàng không lưỡng dụng năng động. Dựa trên quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt và các chỉ đạo khẩn trương của tỉnh Đồng Nai, có thể dự đoán các bước tiếp theo sẽ là:
- Hoàn thành việc xác định ranh giới, đất đai giữa quân đội và địa phương.
- Xây dựng và phê duyệt Đề án PPP chi tiết.
- Lựa chọn nhà đầu tư, thực hiện đánh giá giá trị dự án (TRA).
- Khởi công xây dựng cơ sở hạ tầng dân dụng (nhà ga, các dịch vụ hàng không) trong khi vẫn đảm bảo hoạt động quân sự.
- Dự kiến, nếu các bước diễn ra suôn sẻ, sân bay Biên Hòa có thể bắt đầu khai thác các chuyến bay dân dụng trong giai đoạn 2026-2030, trở thành sân bay quốc nội thứ… tại Việt Nam.
Đối với người dân Đồng Nai và các tỉnh lân cận, đây là một tin vui, mở ra cơ hội di chuyển hàng không thuận tiện hơn, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Đối với quốc gia, đây là một ví dụ điển hình về tối ưu hóa nguồn lực hạ tầng, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc. Để theo dõi sát sao tiến độ và thông tin chính thức về dự án, độc giả có thể tham khảo thêm các thông tin cập nhật tại các cổng thông tin chính thức của Bộ GTVT, UBND tỉnh Đồng Nai và soctrangtourism.vn.
Cập Nhật Lúc Tháng 5 27, 2026 by Ngọc Anh
